De viaj onkloj

Ahmad Ŝamlu (Ahmad Shamlu) 1925-2000

Nek pro suno, nek pro epopeo

Ne pro ombro de sia malgranda tegmento

Pro kanto

Pli malgrando ol viaj manoj

Nek pro ĝangaloj, nek pro maro

Pro branĉo

Pro guto

Pli klara ol viaj okuloj

Nek pro muroj, pro kabano

Nek pro ĉiuj homoj, eble pro bebeto de sia malamiko

Nek pro mondo, pro hejmo de vi

Pro via malgranda kredo:

" homo estas maro"

Pro mia momenta deziro, esti ĉe vi

Pro viaj malgrandaj manoj en miaj grandaj manoj

Kaj miaj grandaj lipoj

Sur viaj senpekaj vangoj

Pro hirundo en la vento, kiam vi ĝojkantas

Pro roso sur folio, kiam en dormo vi estas

Pro rido

Kiam min ĉe vi mem, vi konsideras

Pro himno

Pro fabelo en la plej malvarmaj noktoj, la plej mallumaj noktoj

Pro viaj pupoj, nek pro grandaj homoj

Pro pavimo kiu kondutas min al vi, nek pro malproksimaj ĉefvojoj

Pro pluvdefluilo, kiam pluvas

Pro abelejo kaj malgrandaj abeloj

Pro blanka lumo de la nubo en la granda kvieta ĉielo

Pro vi

Pro ajna malgrandaĵo, ajna puraĵo, ili falis sur grundon

Rememoru

Viajn onklojn diras mi

Pri Morteza* parolas mi

* Morteza Kejvan (Keyvan) intima amiko de Ŝamlu kiu dum ŝtadrenverso (1953) estis pafita.

نه به خاطرِ آفتاب نه به خاطرِ حماسه
به خاطرِ سایه‌یِ بامِ کوچکش
به خاطرِ ترانه‌یی
کوچک‌تر از دست‌های تو

نه به خاطرِ جنگل‌ها نه به خاطرِ دریا
به خاطرِ یک برگ
به خاطرِ یک قطره
روشن‌تر از چشم‌های تو

نه به خاطرِ دیوارها ــ به خاطرِ یک چپر
نه به خاطرِ همه انسان‌ها ــ به خاطرِ نوزادِ دشمن‌اش شاید
نه به خاطرِ دنیا ــ به خاطرِ خانه‌ی تو
به خاطرِ یقینِ کوچکت
که انسان دنیایی‌ست
به خاطرِ آرزوی یک لحظه‌ی من که پیشِ تو باشم
به خاطرِ دست‌های کوچکت در دست‌های بزرگِ من
و لب‌های بزرگِ من
بر گونه‌های بی‌گناهِ تو

به خاطرِ پرستویی در باد، هنگامی که تو هلهله می‌کنی
به خاطرِ شبنمی بر برگ، هنگامی که تو خفته‌ای
به خاطرِ یک لبخند
هنگامی که مرا در کنارِ خود ببینی

به خاطرِ یک سرود
به خاطرِ یک قصه در سردترینِ شب‌ها تاریک‌ترینِ شب‌ها
به خاطرِ عروسک‌های تو، نه به خاطرِ انسان‌هایِ بزرگ
به خاطرِ سنگ‌فرشی که مرا به تو می‌رساند، نه به خاطرِ شاه‌راه‌های دوردست

به خاطرِ ناودان، هنگامی که می‌بارد
به خاطرِ کندوها و زنبورهای کوچک
به خاطرِ جارِ سپیدِ ابر در آسمانِ بزرگِ آرام

به خاطرِ تو
به خاطرِ هر چیزِ کوچک هر چیزِ پاک به خاک افتادند
به یاد آر
عموهایت را می‌گویم
از مرتضا سخن می‌گویم

http://www.shamlou.org/index.php?q=node/31

forkapigo

Oni demandis de Obejd-e Zakani, kio estas islamo? Li respondis: Stranga religio estas, enirinte ĝin oni forigas kapon de vian seksilon* kaj forlasinte ĝin oni forigas vian propran kapon**!

* cirkumcido

**laŭ la principoj, puno de la apostatiĝo en islamo estas morto

Koncize pri Obejd-e Zakani el la angla vikipedio:

Nezam od-din Ubeydollah Zâkâni (Nezam od-din Obejdollad Zakani)(Persa: خواجه نظام‌الدین عبیدالله زاکانی), aŭ simple Obejd-e Zakani (Persa: عبيد زاکانى ĉ. 1370 PK), estis persa poeto kaj satiristo de la 14a jarcento (Timurida Periodo) de la urboQazvin (Gazvoin). Li studis en Ŝirazo, sub la gvido de la plej bonaj mastroj de sia epoko, sed poste reen venis al sia denaska urbo, al Gazvin. Li tamen preferis Ŝirazon al Gazvino, kiel li estis tribunala poeto en Ŝiraz por Ŝaho Abu Ishaq, kie juna Hafezestis prezentita ankaŭ. Lia laboro estas konata pro siaj paskvilo kaj obscenaj versoj, ofte politikaj aŭ sekshumuraj, kaj ofte citita en debatoj rilate al samseksemaj praktikoj. Li skribis la epistolo Delgoŝa (korplaĉa), kaj ankaŭ Akhlaq al-Ashraf ("La etiko de la Aristokrataro") kaj la fama humura fabelo Muŝ-o-Gorbe (Muso kaj Kato), kiu estis politika pamfleto. Liaj ne pamfletoj gravaj klasikaj versoj ankaŭ estas konsiderata kiel tre bone skribita, en ligo kun al alia granda laboro de la Persa literaturo. Li estas unu el la plej rimarkindaj poetoj, satiristoj kaj sociaj kritikantoj de Irano (Persia), kies laboro ne estas ricevita konvenan atenton en la pasinteco. Liaj libroj estas tradukitaj en la rusa, la dana, la itala, La angla kaj la germana (de Joachim Wohlleben, 2009: ŝajne la unua traduko de la kompleta lia laboro en iu okcidenta lingvo).

Ho, Homoj ...

Spektante jenajn fotojn de la tragedio en Pakistano, mi rememoris la faman poemon de karmemora NIMA kiun antaŭ jaroj mia kara amiko Hamze elpersigis.

Ho Homoj!

Ho, vi homoj kiuj sidas ĉe la marbordo, feliĉa kaj ridanta,

iu mortas en la akvo,

iu estas konstante luktanta

sur ĉi tiu kolera, pika, malhela maro kiun vi konas.

Kiam vi estas ebria

pripensante superforti malamikon,

kiam vi pensas vane

ke vi helpas malfortan personon

por krei plian forton,

kiam vi fermas zonon ĉirkaŭ via talio, kiam ...,

kiam mi atentigu vin?

ke iu en la akvo predas la vivon vane?

Ho, vi homoj, kiuj estas sidantaj agrable ĉe la marbordo,

panoj sur viaj tablotukoj, vestoj sur viaj korpoj,

iu estas vokanta vin de la akvo.

Li batas la grandan ondon per sia laca mano,

lia buŝo malferme avidas spiron, okuloj plenas larĝe kun

timego,

li vidis viajn ombrojn de malproksime,

englutis akvon en malluma profunda bluo,

kaj ĉiu-momente lia senpacienco kreskas.

Li eligas de la maro

foje la piedon, foje la kapon...

Ho,vi homoj ,

li ankoraŭ de malproksime rigardas tiun-ĉi maljunan mondon,

li kriegas kaj esperas helpon.

Ho homoj, kiuj estas trankvile rigardanta de la marbordo,

la ondo frapegadas al la silenta marbordo,

disvastiĝas simile al ebriulo falinte sur sia lito senscia,

retiriĝas kun muĝado, kaj ĉi tiu voko venas de malproksime

denove:

Ho homoj ...

Kaj la sono de la vento pli kortuŝa ĉiu-momente,

kaj lia voĉo pli malforta en la sono de la vento;

de l’ maroj apud kaj for

denove ĉi tiu voko estas aŭdebla:

Ho homoj tie ...

De irana fama poeto (patro de la nova persa poemformo):

Nima Juŝiĝ (Nima Yooshij) +

Tradukis: Hamze Ŝafii

نیما یوشیج

آی آدم ها

آی آدم ها که بر ساحل نشسته شاد و خندانید
یک نفر در آب دارد می سپارد جان
یک نفر دارد که دست و پای دائم می زند
روی این دریای تند و تیره و سنگین که می دانید
آن زمان که مست هستید از خیال دست یابیدن به دشمن
آن زمان که پیش خود بیهوده پندارید
که گرفتستید دست ناتوانی را
تا توانایی بهتر را پدید آرید
آن زمان که تنگ می بندید
بر کمرهاتان کمربند

در چه هنگامی بگویم من
یک نفر در آب دارد می کند بیهوده جان قربان
آی آدمها که بر ساحل بساط دلگشا دارید
نان به سفره جامه تان بر تن
یک نفر در آب می خواند شما را
موج سنگین را به دست خسته می کوبد
باز می دارد دهان با چشم از وحشت دریده
سایه هاتان را ز راه دور دیده
آب را بلعیده در گود کبود و هر زمان بی تابیش افزون
می کند زین آبها بیرون گاه سر گه پا
آی آدم ها که روی ساحل آرام ، در کار تماشائید !
موج می کوبد به روی ساحل خاموش
پخش می گردد چنان مستی به جای افتاده ، بس مدهوش
می رود نعره زنان. وین بانگ باز از دور می آید :
” آی آدم ها .. “

و صدای باد هر دم دلگزاتر
در صدای باد بانگ او رساتر
از میان آبهای دور یا نزدیک
باز در گوش این نداها
” آی آدم ها… “

la patrino kaj la infano

Mi admiras verkojn de Mana Neyestani , kiu konscie kaj prudente verkas kaj vekigas ...

Ĉe Radio Zamaneh ofte aperas liaj verkoj.

intergeneracia diferenco

La jena foto montras parton de ĉiusemajnan okazintaĵon "vendred-preĝo", kiun la registaro okazigas tra la lando.
La foto estas tre interesa: je la supra parto junuloj vestitaj en T-ĉemizoj de tri koloroj (de la irana flago) ĉiuj estas soldatoj kiujn devige oni portis al la ceremonio.
Je la malsupra parto estas "profesiaj" preĝantoj.
Oni sloganas (eble diras morto al Usono aŭ almenaŭ morto al Israelo!) ne gravas pri kio, kontraŭ kiu, tio kio gravas estas reago de la juna generacio kontraŭ la maljuna.
La junuloj silentas kaj mirite rigardas la maljunulojn. La junuloj neniel emas imiti la maljunulojn kaj ne ripetas iliajn sloganojn ...
La foto povas esti bona priskribo de nuna situacio de la aferoj en Irano.

Diru NE!

Antaŭ 10 monatoj mi enmetis jenan perslingvan feministan kanton en mia dokumentaro. Mi forgesis tradukon fari kaj bone ke Daniela Voyager min atentigis pri la manko!

Menciindas ke unua foje la kanton oni faris en marto 2006 kaj de post tiam parto de la feminisma movado en irano uzas ĝin kiel sia himno.

Diru ne بگو نه

به دستی که شلاق مرگه

Al mano kiu estas mortvipo

به چشمی که فصل تگرگه

al okulo kiu estas halia sezono

به پرونده زرد پاییز

al flava dosiero de la aŭtuno

که برگه که برگه

kiu estas folifolio

همه اش برگ برگه

ĉio estas folifolio

به اعدام بارون بگو نه

al ekzekuto de la pluvo diru ne

به تقدیر گریون بگو نه

al ploranta destino diru ne

به این سال و ماه شکسته

al tiu ĉi rompita jaro kaj monato

به این سقف ویرون بگو نه

al tiu ĉi detruita tegmento diru ne

به رسمی که سرزندگی نیست
al tradicio en kiu ne viglas vivo

به فصلی که بارندگی نیست

Al sezono en kiu ne pluvas

به تاریخ تلخی که توش زندگی نیست

Al amara historio en kiu ne estas vivo

نه بگو نه بگو نه

Diru ne diru ne

نه بگو نه بگو نه نه بگو نه بگو نه

Diru ne diru ne diru ne diru ne

نه بگو نه بگو نه

Diru ne diru ne

به قانون رسماً

Al leĝo (kiu) oficiale

تنی تو فقط تن

Aprobas vin korpo, nur korpo

به این خط کشی ها

Al tiu ĉi limigoj

به دنیای بی زن

Al mondo sen virino

نه بگو نه بگو نه
Diru ne diru ne

نه بگو نه بگو نه

Diru ne diru ne

نه بگو نه بگو نه

Diru ne diru ne

نه بگو نه بگو نه
Diru ne diru ne

بگو نه بگو نه

Diru ne diru ne
نه بگونه بگو نه

Diru ne diru ne
نه بگو نه بگو نه

Diru ne diru ne
نه بگو نه بگو نه

Diru ne diru ne
بگو نه بگو نه

Diru ne diru ne

Geografia altrudo

Al mi tre plaĉas jena kanto de irana artisto "Mohsen Namĝu"

جبر جغرافیایی geografia altrudo


یک روز از خواب پا می‌شی می‌بینی رفتی به باد

Iu tage vekiĝinte vi rimarkos ja vi estas ventumita

هیچ کس دور و برت نیست همه رو بردی ز یاد

Neniu ĉirkaŭas vin kaj ĉiun vi jam forgesis

چند تا موی دیگه‌ت سفید شد ای مرد بی‌اساس

Kelkaj pluaj viaj haroj jam blankiĝis, ho! sen baza viro

جشن تولد تو باز مجلس عزاس

Via naskiĝtago jam estas via funebro

بریدی از اساس

Estas vi elĉerpita tutbaze

قوز پشتت بیشتر شد ُ شونه‌هات افتاده‌تر

Via dorsoĝibo pliiĝis kaj la ŝultroj pli oblikviĝis

پیرامونت رو ببین با دقت می‌سوزن خشک وتر

Rigardu vian ĉirkaŭaĵon atente, kune brulas sekaĵoj kaj malsekaĵoj

این که زاده‌ی آسیایی رو می‌گن جبر جغرافیایی

Fakto ke vi estas naskita en azio tion oni diras geografia altrudo

این که لنگ در هوایی صبحونه‌ت شده سیگار و چایی

Fakto ke vi ne havas stabilecon kaj via matenmanĝo estas cigaro kaj teo

این که زاده‌ی آسیایی رو می‌گن جبر جغرافیایی

Fakto ke vi estas naskita en azio, tion oni diras geografia altrudo

این که لنگ در هوایی صبحونه‌ت شده سیگار و چایی

Fakto ke vi ne havas stabiulecon kaj via matenmanĝo estas cigaro kaj teo

ای عرش کبریاییُ چیه پس تو سرت

Ho Dia pordaperturo, kio estas en via kapo

کی با ما راه میایی؟جون مادرت

Kiam vi amikos kun ni, pro animo de via patrino!

ای عرش کبریاییُ چیه پس تو سرت

Ho Dia pordaperturo, kio estas en via kapo

کی با ما راه میایی؟ جون مادرت

Kiam vi amikos kun ni, pro animo de via patrino!

یک روز از خواب پا می‌شی می‌بینی رفتی به باد

Iu tage vekiĝinte vi rimarkos ja vi estas ventumita

هیچ کس دور و برت نیست همه رو بردی ز یاد

Neniu ĉirkaŭas vin kaj ĉiun vi jam forgesis

چند تا موی دیگه‌ت سفید شد ای مرد بی‌اساس

Kelkaj pluaj viaj haroj jam blankiĝis, ho sen baza viro

جشن تولد تو باز مجلس عزاس

Via naskiĝtago jam estas via funebro

بریدی از اساس

Estas vi elĉerpita tutbaze

قوز پشتت بیشتر شد ُ شونه‌هات افتاده‌تر

Via dorsoĝibo pliiĝis kaj la ŝultroj pli oblikviĝis

پیرامونت رو ببین با دقت می‌سوزن خشک و تر

Rigardu vian ĉirkaŭaĵon kune brulas sekoj kaj malsekoj

این که دستات رو ُ روی سر می‌ذارن

Kaj ke viajn manojn oni metas sur via kapo*

این که باهات هیچ کاری ندارن

Nenion aferon havas kun vi

این که تو بازیشون راهت نمیدن

Kaj vin ne enmiksas oni en siaj ludoj

این که سربه سرت میذارن

Kaj vin primokas

این که زاده‌ی آسیایی رو می‌گن جبر جغرافیایی

Fakto ke vi estas naskita en azio, tion oni diras geografia altrudo

این که لنگ در هوایی صبحونه‌ت شده سیگار و چایی

Fakto ke vi ne havas stabilecon kaj via matenmanĝo estas cigaro kaj teo

*rilatas pri la entombiga ceremonio ĉe islamanoj

Demokratio signifas: Pravas la plimulto

Mana Neyestani estas mia ŝatata kartunisto. Antaŭ nelonge li komencis serion de siaj verkoj ĉe: Radio Zamaneh. Jen specimeno de lia verkaro. Mi klopodos fojfoje prezenti liajn pripensigajn verkojn ĉi tie.

La fonto de tiu ĉi verko:

www.zamaaneh.com/zamtoon/2008/09/post_93.html